Menopoz

Kadınların menopoza girme yaşları 50+4-5 olarak belirlenmiştir. Ancak bazı durumlardan dolayı kadınların %1.3′ü 41 yaşından önce menopoza giriyorlar.

Menopoza girilme yaşı kalıtsak şekilde hesaplanmıştır ve ilk defa adet olunduğu yaş, doğum sonrası emzirme, çeşitli hap kullanımları doğum vs ile ilgili, din, dil, ırk, eğitim ve kilo gibi etkenlerden değişkenlik göstermez. Birçok kişinin yanlış bildiği bir konu da son gebelik yaşının menopoza etki ettiğidir. Bu bilgi de tamamen yanlıştır ve tamamıyla halk arasında kulaktan kulağa yayılan ve geçersiz bir bilgidir.

Örnek olarak verebileceğim menopozu erkene çeken dış etken SİGARA’dır. Günde bir paketden fazla sigara içen kadınlarda menopoz yaşının bir iki yıl geri çekilmesi garantidir.

- Birkaç bilimsel gerçek

Doğum yapmayan kadınların erken menopoza girdiğini biliyor muydunuz?

Araştırmalar annelerin ve kızlarının aynı yaş aralıklarında menopoza girdikleri kanıtlanmıştır.

Vehetaryan kadınlar ve beslenme bozukluğu ile yetişen kadınların erken menopoza girdiği de yapılan araştırmalar sonucunda ortaya çıkan bir gerçektir.

Alkolün insan hayatında birçok şeye zararı var, peki ya menopoza? Bu sorunun cevabı biraz şaşırtıcı gerçekten… Alkol kullanan kadınların daha geç menopoza girdiğini biliyor musunuz? Uzmanların bu konudaki araştırmalarının sonucu olarak alkolün menopozu geciktirdiği karaciğer üzerindeki östrojen hormonunun yüksek seviyede bulunmasından kaynaklanmaktadır.

İş hayatı, stres ve gerginliğin menopozu erken yaşa çektiği kocaman bir yalandır.

Rakım olarak yüksek bölgelerde yaşamını sürdüren kadınların erken menopoza girmesi durumu daha çok görülmektedir.

Ameliyatla rahim aldıran kadınlar daha erken menopoza girerler.

Menopoz bedensel olduğu kadar ruhsal olarak da kadın da değişim gösteren bir dönemdir ve çoğu kadının da bu dönemde ruhsal olarak sorun yaşamaları doğaldır. Sorunların başta geleni elbette ki kadının vücutsal fonksiyonunu kaybetmiş olmanın getirdiği üzüntüdür. Her ay regl gören bir kadının, menopoz sonrası reglinin kesilmesi elbette ki bu dönemde yaşanacak ruhsal sorunları kısmen açıklayabilir.

Menopoz hakkındaki yanlış düşünceler de, menopoz ile birlikte oluşabilecek bir depresyona sebebiyet verebilmektedir. Menopozu yaşlanmanın başlangıcı olarak düşünen kadınlar da, depresyon daha sık görülmektedir. Bedensel değişimle birlikte görülen uyku bozuklukları ve değişken ruh hali de normal karşılanması gereken değişimlerdendir. Kadın vücudunun fonksiyonelliğinde yaşanan değişimle birlikte, fizyolojik dönüşüm de muhakkak olacaktır. Östrojen hormonunun azalmasına bağlı olarak yaşanan bu sorunlara kısa sürede vücut adapte olacaktır. Daha ciddi süren durumlarda ise uygulanacak östrojen tedavisi bu şikâyetlerin giderilmesini sağlayacaktır. Yapılan araştırmalarla östrojenin, uyku problemlerini giderdiği ve uyku kalitesini artırdığı bilinmektedir.

Kadının bu zorlu döneminde ruhsal anlamda yaşayacağı problemlere en büyük desteği eşi ve ailesi sağlamalıdır. Bilinçli bir eşe sahip kadınların menopoz dönemini daha sağlıklı geçirdikleri bilinen bir gerçektir. Bu dönemde süregelen daha ciddi problemlerde ise bir psikolog yardımı alınmalıdır.

Menopozda görülen en sık belirtiler fizyolojik ve ruhsal olarak ikiye ayrılmaktadır.

Fizyolojik belirtilerin başında ateş basması gelmektedir. Ateşle birlikte vücutta özellikle baş, boyun ve göğüslerde kızarıklık görülebilmektedir. Akabinde ise ani ve aşırı terleme de görülebilmektedir. Bu durum süre olarak değişiklik göstermektedir. Bazen saniyeler içinde süren bu problemler bazen saate kadar varabilmektedir. Bu şikâyetler çoğu kadında menopozun başlangıcından itibaren 1-2 seneye kadar devam etmektedir. Yapılan araştırmalar 5 yıla kadar uzayan şikâyetlerin 4 kadından 1’inde rastlandığı sonucunu çıkarmıştır. Nedeni tam olarak bilinmeyen bu şikâyetlerin nedeni, östrojen hormonundaki değişimlere bağlanmaktadır.

Fizyolojik belirtilerin bir diğeri genital bölgedeki değişimlerdir. Epitel dokunun menopoz döneminde elastikliğini kaybetmesi ve vajinal kuruluk bu değişimlere verilebilecek örneklerdendir.

Ruhsal değişimlerin en sık rastlananı ise şüphesiz ruh halindeki değişimlerdir. Menopozla birlikte yeni bir döneme adapte olmaya çalışan beden, beraberinde uyku bozuklukları, uyku kalitesinin bozulması gibi sorunları da getirmektedir. Hormon tedavisiyle kolayca atlatılabilen bu şikayetler, kısa zamanda uyku düzenini sağlamaktadır.

Menopozla birlikte kalp-damar hastalıkları riski de artmaktadır. Ayrıca çoğu kadında osteoporoz (halk dilinde kemik erimesi) görülmektedir. Osteoporoz kemik yoğunluğu(densite) testleriyle belirlenip ilaç tedavisi ile kontrol altına alınabilmektedir.

Menopoz her sağlıklı kadının yaşadığı bir dönemdir. Ancak bazı durumlardan ötürü menopoz dönemi erken seyredebilir. Tıp açısından 35 yaşından önce girilen menopoz dönemi “erken menopoz” olarak adlandırılır.

Erken menopozun baş sebebi yumurta hücrelerinin eksilmesine neden olacak olaylardır. Bunları sıralayacak olursak;

Otoimmun hastalıkları erken menopoza sebebiyet verebilmektedir. Vücudun bağışıklık sistemi olarak adlandırılan otoimmun sistemin, yumurta hücrelerini yabancı doku olarak algılaması neticesinde, bu hücreleri tahrip ederek yok etmesi nedeniyle erken menopoz görülebilir.

Ameliyatla alınan yumurtalıklar ve yumurtalık bölgesi ameliyatlarında kazara tahrip edilen yumurtalıklar da erken menopoza sebep olmaktadır.

Kanser nedeniyle uygulanan kemoterapi ve radyoterapi de yumurtalıklara zarar vermektedir.

Genetik faktörler de erken menopozu belirleyebilmektedir. Bir kadının annesinin menopoz yaşı da, menopoz dönemini belirleyen bir faktördür.

Turner ve Frajil X sendromu gibi kromozal bozukluklar da yumurtalıkların erken yaşta tükenmesine sebep olmaktadır.

Bunların haricinde erken menopoza sebep olmayıp sadece bu süreci hızlandıran faktör de yaşam biçimidir. Sigara kullanımı, stres gibi etkenler menopoza girme dönemini hızlandırmaktadır. Elbette sadece bu faktörler sebep olarak değil, yan etmenler olarak değerlendirilmelidir.

Menopoz dönemi kadında metabolizma değişimlerinin yaşandığı bir süreçtir. Bunun başında gelen değişim yağ metabolizması değişimidir.

Damar ve kolesterol metabolizmasının değişimiyle birlikte damar sertliği problemleri, menopoz döneminde görülen değişimlerdendir. Menopoz yaşıyla birlikte başlayan hipertansiyonla birlikte bu iki unsur da kalp krizi riskini artıran faktörlerdendir.

Menopoz yaşı itibariyle vücutta birçok hastalık için risk faktörü artmaktadır. Şeker hastalığı, hipertansiyon, damar tıkanıklığı gibi artan risk faktörleri nedeniyle kalp ve damar hastalıklarına yakalanma yüzdesi artmaktadır. Menopozun da getirdiği değişimler nedeni ve bu risk faktörleri sebebiyle kontrollü beslenme şart olmaktadır. Bu dönemde dikkat edilecek unsurlara bakacak olursak;

· Kilo problemi olan kişiler mutlaka kalori düzenlemesine gitmelidir.

· Kalori alımı karbonhidrat ve yağ çoğunlukta olmak üzere protein ile alınmalıdır.

· Lifli gıdalara ağırlık verilmelidir.

· Bitkisel yağlar tercih edilmelidir.

· Kemik erimesi (osteoporoz) riski taşıyan bu dönemde kalsiyumca zengin gıdalar tüketilmelidir. Osteoporoz teşhisi konan kişiler için doktorlar, doğal olarak alınan kalsiyum yanında ilaç takviyesi de yapmaktadır.

· Hayvansal gıda tüketimi azaltılmalıdır ve tuz kullanımı yeterince az olmalıdır.